Ιδιώτης, ο χειρότερος τύπος κοινωνικού ανθρώπου.

       Είναι αν μη τι άλλο τρομερά δύσκολη υπόθεση το να ορίσει κάποιος ποιός είναι ο καλός και ο κακός άνθρωπος, σχεδόν ακατόρθωτη. Αν όμως εξετάσουμε τον άνθρωπο καθαρά ως κοινωνική μονάδα, ως κοινωνική οντότητα τότε τα πράγματα φαίνονται περισσότερο ξεκάθαρα. Πράγματι σε αυτή την περίπτωση μία ταύτιση του καλού κοινωνικού ανθρώπου με τον ωφέλιμο προς την κοινωνία και αντιστρόφως, του κακού με τον βλαπτικό φαντάζει πέρα για πέρα εύλογη. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να γίνει αλλιώς μιάς και ο δεύτερος ζημιώνει την ίδια την κοινωνική οντότητα εντός της οποίας διαβιώνει, σε τελική ανάλυση ζημιώνοντας και τον ίδιο του τον εαυτό. Παίρνοντας αυτό λοιπόν ως «ζύγι», ως κριτήριο, πρέπει να παραδεχθούμε πως ο τύπος ανθρώπου που αποκαλούμε ιδιώτη είναι σίγουρα ο χειρότερος τύπος κοινωνικού ανθρώπου, ένα στύγος για την ίδια την ύπαρξη και την λειτουργία της κοινωνίας.

        Ο όρος ιδιώτης είναι το αντώνυμο του όρου πολίτης. Πολίτης είναι αυτός που συμμετέχει ενεργά στα κοινά ζητήματα, ήτοι στα πολιτικά, που είναι ενεργό μέλος μίας ζώσας κοινωνίας και που φυσικά αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως τέτοιο, δηλαδή ως αναπόσπαστο μέρος μίας κοινωνίας και μίας πολιτείας ( πράγματι δεν υπάρχει κοινωνία και πολιτεία δίχως τα άτομα που την αποτελούν ). Ταυτίζει δηλαδή στο νου του την ύπαρξη του με την πολιτεία και την κοινωνία του. Στην αντίπερα όχθη έχουμε την εκ διαμέτρου αντίθετη νοοτροπία και στάση ζωής, τον ιδιώτη, αυτό το άτομο που δεν ενδιαφέρεται για τα κοινά ζητήματα και την κοινωνία – πολιτεία εν γένει αλλά αντ’αυτού ασχολείται και ενδιαφέρεται μόνο για τις ιδιωτικές του υποθέσεις, για την δική του και μόνο ευημερία. Μία τέτοια θεώρηση είναι πέρα για πέρα φαύλη απλούστατα διότι είναι εξαιρετικά κοντόφθαλμη.

     Ο άνθρωπος είναι φύσει κοινωνικό ον, ζει και υπάρχει εντός κοινωνιών. Όταν λοιπόν τα ίδια τα μέλη της εκάστοτε κοινωνίας, ο λόγος ύπαρξης και ο συνεκτικός της ιστός σε τελική ανάλυση, δεν ενδιαφέρονται διόλου για αυτή ( σε μερικές περιπτώσεις δε αντίκεινται και εχθρικά προς αυτή ) τότε είναι φυσικό και επόμενο να επέλθει η δυσημερία, η παρακμή, η κατάπτωση – και αυτές είναι καταστάσεις που επηρεάζουν τους πάντες, φυσικά και αυτούς τους ίδιους που πρωτύτερα ιδιώτευαν αδιάφοροι. Είναι τελικώς προς το συμφέρον όλων το ενδιαφέρον και η προσπάθεια για το κοινό συμφέρον, για την ευημερία της κοινωνίας και κατ’επέκταση της πολιτείας. 

      Μία τέτοια νοοτροπία, δηλαδή το ενδιαφέρον και η πρακτική ενασχόληση με τα κοινά είναι κατ’εξοχήν ίδιον της δημοκρατίας, ανήκει στο κοινωνικό φαντασιακό τέτοιων πολιτευμάτων και φυσικά σε καιρούς δημοκρατίας προωθείται, ενώ αντιθέτως η ιδιωτεία επικρίνεται και ονειδίζεται. Συμβαίνει αυτό όμως στις μέρες μας; Η απάντηση εδώ είναι ξεκάθαρη, όχι.

     Κάτι τέτοιο βεβαίως είναι εύλογο μιάς και όπως έχει επεξηγηθεί και αλλού το πολίτευμα μας δεν είναι δημοκρατικό αλλά ολιγαρχικό. Ως ολιγαρχικό λοιπόν η ενεργός συμμετοχή και το ενδιαφέρον των πολιτών δεν είναι θελητή, αντιθέτως μία τέτοια θέσμιση χρειάζεται για να λειτουργήσει υπηκόους – ψηφοφόρους που δεν έχουν ούτε την επιθυμία ούτε την βούληση να εμπλακούν με τα πολιτικά ζητήματα και έτσι αφήνουν αυτή την υπόθεση στους ονομαζόμενους “αντιπροσώπους”, σε τελική ανάλυση σε μία ολιγομελή ομάδα – την κυβέρνηση, η οποία και εξουσιάζει την πολιτεία. Αν στους υπηκόους αυτής της πολιτείας ξαφνικά γεννηθεί ο πόθος της πολιτικής ελευθερίας και βουληθούν να γίνουν πολίτες και να αποκτήσουν την πολιτική εξουσία στα χέρια τους – δηλαδή να μεταβούν σε δημοκρατικό πολίτευμα – αυτό σημαίνει πως το ολιγαρχικό καθεστώς θα πέσει, ως εκ τούτου είναι κάτι που απεύχεται και αποστρέφεται.

     Λόγω τούτων το κοινωνικό φαντασιακό του κοινοβουλευτισμού εμπεριέχει ιδιώτες αντί για πολίτες, ατομικιστές και απαθείς, μισοίκειους και αντικοινωνικούς, λίγο πολύ το κυρίαρχο πρότυπο στις μέρες μας και φυσικά κάτι που είναι συλλήβδην προς το συμφέρον των παρόντων καθεστώτων. Όλο αυτό ήρθε και ταίριαξε με το κεφαλαιοκρατικό οικονομικό σύστημα που επικράτησε ( τον λεγόμενο νεοφιλελευθερισμό, καπιταλισμό ) συνθέτοντας μία αρμογή κυριαρχίας των αγορών και των ολιγαρχικών πολιτευμάτων, εκπαραθυρώνοντας τον άνθρωπο – πολίτη. 

      Ο ιδιώτης υπήκοος λοιπόν βρίσκεται ως νοοτροπία σε πλήρη αντίστιξη με τον πολίτη, είναι ο άνθρωπος που η έγνοια και το μέλημα του είναι το προσωπικό του συμφέρον. Για το κοινό συμφέρον είτε απλά αδιαφορεί σαν να μην υπάρχει είτε δεν το λογαριάζει αν πρόκειται να κερδίσει ο ίδιος, είτε είναι και εχθρικός προς αυτό. Αυτό μπορεί να εκδηλώνεται είτε σε πιό ήπιες μορφές, όπως λχ το άτομο που ενδιαφέρεται μόνο για την δουλειά του και την οικονομική του ευμάρεια και καλοπέραση ή ακόαμ το προσφιλές στην πατρίδα μας παράδειγμα, το άτομο που για προσωπικό του κέρδος, λχ έναν διορισμό, ζημιώνει το κοινό συμφέρον συντελώντας στην αναξιοκρατία, τις πελατειακές σχέσεις και ούτω καθεξής, είτε και σε ακόμα πιο φαύλες καταστάσεις όπως λχ το άτομο που κλέβει δημόσια περιουσία ή ζημιώνει εκούσια τους συμπολίτες του για προσωπικό κέρδος.

      Και στις τρεις περιπτώσεις πάντως πρέπει μάλλον να μιλάμε για μία νοοτροπία προβληματική και βλαπτική, για μία νοοτροπία που γεννά φαυλότητα και φυσικά πρόκειται για έναν απ’τους συντελεστές της κακής πραγματικότητας που ζούμε σήμερα. Το δέον είναι πλέον να προσπαθήσουμε, ο καθένας σύμφωνα με τις δυνάμεις του να αντιστρέψουμε αυτό το σκηνικό. Να επαναξιοδοτήσουμε την συνείδηση πολίτη, την ταύτιση πολιτείας και ατόμου εκεί που σήμερα είναι δύο έννοιες διαχωρισμένες και συχνότατα εχθρικές. Το άτομο – πολίτης να βλέπει πλέον τον εαυτό του ως κομμάτι της κοινωνίας και της πολιτείας και να ενεργεί έτσι ώστε να προκύπτει όφελος ή τουλάχιστον να μην προκύπτει ζημία για το ευρύτερο σύνολο στο οποίο ανήκει.